Τι είναι η κοινωνική μηχανική: Τύποι και παραδείγματα

Δημοσιεύθηκε:
Ενημερώθηκε στις:
Κοινωνική μηχανική (social engineering) είναι η εξαπάτηση ανθρώπων ώστε να δώσουν μόνοι τους κωδικούς, προσωπικά στοιχεία, χρήματα ή πρόσβαση σε συστήματα. Αντί να «σπάσει» έναν υπολογιστή, ο απατεώνας ξεγελάει τον άνθρωπο που τον χρησιμοποιεί, παριστάνοντας κάποιον που εμπιστεύεται.
Οι πιο γνωστές μορφές είναι το phishing με ψεύτικα email και SMS, τα ψεύτικα τηλεφωνήματα από «τράπεζες» και «τεχνική υποστήριξη», οι απάτες με ψεύτικα προφίλ στα social media και τα δολώματα όπως ένα «χαμένο» USB.

Τι είναι η κοινωνική μηχανική;
Η κοινωνική μηχανική δεν είναι κάποιος πολύπλοκος κώδικας. Είναι η τέχνη της χειραγώγησης: ο επιτιθέμενος εκμεταλλεύεται τη φυσική τάση των ανθρώπων να εμπιστεύονται, να βοηθούν και να υπακούν σε όποιον φαίνεται να έχει εξουσία. Γι' αυτό συχνά πετυχαίνει εκεί που ένα τεχνικό hacking θα αποτύγχανε.

Ο άνθρωπος είναι ο στόχος: μπορείς να έχεις το καλύτερο antivirus, αλλά αν δώσεις εσύ τον κωδικό σου, καμία προστασία δεν σε σώζει.
Ψυχολογία, όχι τεχνολογία: οι απατεώνες πατάνε πάνω στον φόβο, τη βιασύνη, την περιέργεια και την εμπιστοσύνη.
Online και offline: γίνεται με email, SMS, τηλέφωνο και social media, αλλά και από κοντά, π.χ. κάποιος που παριστάνει τον τεχνικό για να μπει σε ένα γραφείο.
Αφορά όλους: δεν χρειάζεται να έχεις κάτι «σημαντικό». Ο τραπεζικός σου λογαριασμός, το Instagram σου και οι επαφές σου αξίζουν για έναν απατεώνα.
Ποιοι είναι οι τύποι κοινωνικής μηχανικής;
| Τύπος | Μέσο | Τι ζητά |
|---|---|---|
| Phishing | email, SMS | κωδικούς, κάρτα |
| Spear phishing | προσωπικό μήνυμα | πρόσβαση, αρχεία |
| Whaling | email σε στελέχη | πληρωμές |
| Vishing | τηλέφωνο | κωδικούς, χρήματα |
| Pretexting | ψεύτικη ιστορία | στοιχεία |
| Baiting | δόλωμα, USB | εγκατάσταση malware |
| Honey trap | social media | χρήματα, φωτογραφίες |
Phishing

Είναι η πιο συχνή μορφή. Ψεύτικα email, SMS ή μηνύματα που μοιάζουν να έρχονται από τράπεζα, courier ή γνωστή υπηρεσία σε στέλνουν σε ψεύτικο site για να βάλεις κωδικούς ή στοιχεία κάρτας. Όταν γίνεται με SMS λέγεται smishing. Δες αναλυτικά τι είναι το phishing.
Spear phishing και whaling

Στο spear phishing το μήνυμα είναι φτιαγμένο για ένα συγκεκριμένο άτομο, με το όνομά του, τη δουλειά του και λεπτομέρειες από τα social media του, οπότε φαίνεται απόλυτα νόμιμο. Το whaling είναι spear phishing με στόχο διευθυντές και στελέχη, που μπορούν να εγκρίνουν πληρωμές ή έχουν πρόσβαση σε ευαίσθητα δεδομένα.
Vishing και pretexting
Στο vishing η απάτη γίνεται με τηλεφώνημα, συχνά από ψεύτικο αριθμό που μοιάζει με της τράπεζας. Στο pretexting ο απατεώνας στήνει μια πειστική ιστορία: είναι ο «υπάλληλος της τράπεζας» που ελέγχει μια ύποπτη συναλλαγή ή ο «τεχνικός» που χρειάζεται τον κωδικό σου για να λύσει ένα πρόβλημα.
Baiting

Ο επιτιθέμενος σε δελεάζει με κάτι ελκυστικό: δωρεάν ταινίες, «σπασμένα» προγράμματα, μια προσφορά που είναι πολύ καλή για να είναι αληθινή ή ένα USB αφημένο σε κοινόχρηστο χώρο. Μόλις το ανοίξεις, εγκαθίσταται malware.
Honey trap

Ο δράστης δείχνει ερωτικό ενδιαφέρον μέσα από ψεύτικο προφίλ, χτίζει μια διαδικτυακή σχέση και μετά ζητά χρήματα ή χρησιμοποιεί προσωπικές φωτογραφίες για εκβιασμό.
Παραδείγματα κοινωνικής μηχανικής
Η απάτη του CEO: ένας υπάλληλος λογιστηρίου λαμβάνει email από τον «διευθύνοντα σύμβουλο», που ζητά επειγόντως μια πληρωμή σε νέο λογαριασμό για μια εμπιστευτική συμφωνία. Η εξουσία και η βιασύνη κάνουν τον υπάλληλο να μην ελέγξει.
Η «τεχνική υποστήριξη»: κάποιος σε παίρνει τηλέφωνο από τη «Microsoft» για έναν ιό στον υπολογιστή σου και σου ζητά να εγκαταστήσεις πρόγραμμα απομακρυσμένης πρόσβασης.
Το δέμα που περιμένει: ένα SMS από τα «ΕΛΤΑ» λέει ότι το δέμα σου κρατήθηκε και πρέπει να πληρώσεις 1,99 ευρώ σε ένα link. Το link κλέβει τα στοιχεία της κάρτας σου.
Ο «συγγενής» στο WhatsApp: «Μαμά, έσπασα το κινητό, αυτό είναι το νέο μου νούμερο, χρειάζομαι επειγόντως χρήματα». Σήμερα η ίδια απάτη γίνεται και με κλωνοποιημένη φωνή.
Πώς καταλαβαίνεις ότι είναι επίθεση κοινωνικής μηχανικής
Βιασύνη: «τώρα», «σε 24 ώρες», «αλλιώς θα κλείσει ο λογαριασμός σου».
Ζητά κωδικούς ή κωδικό SMS: κανένας σοβαρός οργανισμός δεν τα ζητά ποτέ.
Ασυνήθιστος τρόπος πληρωμής: κάρτες δώρων, κρυπτονομίσματα ή μεταφορά σε άγνωστο IBAN.
Κάτι δεν ταιριάζει: άγνωστος αριθμός, περίεργο email αποστολέα, link που δεν οδηγεί στο επίσημο site, μικρά λάθη στο κείμενο.
Για τα βήματα μιας επίθεσης και το τι κάνεις αν έπεσες θύμα, δες πώς λειτουργεί η κοινωνική μηχανική και πώς να προστατευτείς από το phishing.
Με λίγα λόγια, η κοινωνική μηχανική είναι απάτη που στοχεύει ανθρώπους και όχι υπολογιστές: κάποιος παριστάνει έναν έμπιστο για να σου πάρει κωδικούς, στοιχεία ή χρήματα. Αν ένα μήνυμα ή τηλεφώνημα σε βιάζει και ζητά κάτι ευαίσθητο, σταμάτα και επιβεβαίωσέ το από άλλο κανάλι.
Συχνές Ερωτήσεις
Ποια η διαφορά κοινωνικής μηχανικής και hacking;
Το hacking εκμεταλλεύεται τεχνικά κενά σε προγράμματα και συστήματα. Η κοινωνική μηχανική εκμεταλλεύεται τους ανθρώπους, ώστε να δώσουν μόνοι τους πρόσβαση. Συχνά οι δύο μέθοδοι συνδυάζονται.
Γιατί πετυχαίνει τόσο συχνά η κοινωνική μηχανική;
Γιατί βασίζεται σε φυσικές αντιδράσεις, όπως η εμπιστοσύνη, ο φόβος και η διάθεση να βοηθήσουμε. Τα μηνύματα είναι πλέον πολύ πειστικά, χωρίς λάθη, και συχνά χρησιμοποιούν πραγματικά στοιχεία από διαρροές.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο;
Όλοι, αλλά συχνότεροι στόχοι είναι οι ηλικιωμένοι, οι υπάλληλοι λογιστηρίου που κάνουν πληρωμές και όσοι έχουν δημόσια προφίλ με πολλές προσωπικές πληροφορίες.
Πού καταγγέλλω μια απόπειρα κοινωνικής μηχανικής;
Στη Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος, στο 11188 ή με ηλεκτρονική καταγγελία μέσω του gov.gr. Αν αφορά την τράπεζά σου, ενημέρωσέ την αμέσως από τον επίσημο αριθμό της.










p.marilou•
👏🏽👏🏽