Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Τι είναι το spyware και πώς λειτουργεί

Τι είναι το spyware και πώς λειτουργεί

Δημοσιεύθηκε:

Ενημερώθηκε στις:

Το spyware είναι κακόβουλο λογισμικό (malware) που μπαίνει κρυφά στο κινητό ή στον υπολογιστή σου και καταγράφει τι κάνεις: κωδικούς, μηνύματα, ιστοσελίδες που επισκέπτεσαι, ακόμα και στοιχεία καρτών. Στη συνέχεια τα στέλνει σε κάποιον τρίτο χωρίς να το ξέρεις.

Τις περισσότερες φορές μπαίνει από ένα link σε ψεύτικο μήνυμα, από εφαρμογή εκτός Play Store και App Store ή από μολυσμένο USB. Οι ενημερώσεις, ένα αξιόπιστο antivirus και λίγη καχυποψία πριν πατήσεις οτιδήποτε σε προστατεύουν από τα περισσότερα.

Spyware σε κινητό και υπολογιστή που συλλέγει κρυφά προσωπικά δεδομένα

Τι είναι το spyware

Η λέξη βγαίνει από το spy (κατάσκοπος) και το software (λογισμικό), και περιγράφει ακριβώς αυτό που κάνει. Δεν προσπαθεί να χαλάσει τη συσκευή σου ούτε να σου δείξει ότι υπάρχει. Θέλει να μένει όσο περισσότερο γίνεται απαρατήρητο, γιατί όσο δουλεύει, μαζεύει πληροφορίες.

Τι δεδομένα μπορεί να συλλέξει το spyware από μια συσκευή

Ανάλογα με τον τύπο του, μπορεί να συλλέξει:

  • Ιστορικό περιήγησης: ποιες σελίδες ανοίγεις, τι ψάχνεις και πόση ώρα μένεις.
  • Στοιχεία σύνδεσης: ονόματα χρήστη, κωδικούς και στοιχεία πιστωτικών καρτών.
  • Αρχεία: έγγραφα, φωτογραφίες και ό,τι άλλο έχεις αποθηκευμένο.
  • Επικοινωνία: μηνύματα, email και δραστηριότητα στα social media.

Spyware, ιός, ransomware και adware: ποια η διαφορά

Όλα ανήκουν στο κακόβουλο λογισμικό, αλλά το καθένα έχει άλλο στόχο. Ο ιός θέλει να εξαπλωθεί, το ransomware θέλει λύτρα, το adware θέλει να σου δείχνει διαφημίσεις. Το spyware θέλει τα δεδομένα σου και γι' αυτό είναι το πιο ήσυχο από όλα.

Τύπος Τι κάνει Φαίνεται;
Spyware Κλέβει κωδικούς και δεδομένα Σπάνια
Ιός Εξαπλώνεται σε αρχεία Συχνά
Ransomware Κλειδώνει αρχεία για λύτρα Αμέσως
Adware Γεμίζει τη συσκευή διαφημίσεις Αμέσως

Σύγκριση spyware και ransomware

Πώς μπαίνει το spyware στη συσκευή σου

Σπάνια μπαίνει μόνο του. Σχεδόν πάντα χρειάζεται να κάνεις εσύ κάτι, συνήθως χωρίς να καταλάβεις τι πατάς. Οι τρεις πιο συνηθισμένοι δρόμοι είναι:

Μόλυνση με spyware μέσω phishing email και ψεύτικων ιστοσελίδων

Phishing και ψεύτικες σελίδες

Ένα email ή SMS που μοιάζει να έρχεται από τράπεζα, courier ή γνωστή υπηρεσία σου ζητά να πατήσεις ένα link ή να ανοίξεις ένα συνημμένο. Είναι η κλασική κοινωνική μηχανική: σε πιέζει να κάνεις κάτι γρήγορα, πριν το σκεφτείς. Δες πώς να αναγνωρίζεις το phishing.

Μόλυνση με spyware από λήψεις εφαρμογών εκτός επίσημων καταστημάτων

Εφαρμογές από ανεπίσημες πηγές

Τα «δωρεάν» προγράμματα από torrent και τα APK από άγνωστα sites είναι ο πιο εύκολος δρόμος. Κάποιες εφαρμογές δουλεύουν κανονικά και φαίνονται αθώες, ενώ στο παρασκήνιο στέλνουν δεδομένα. Πρόσεχε ιδιαίτερα όσες ζητούν δικαιώματα που δεν χρειάζονται, όπως ένας φακός που θέλει πρόσβαση στα μηνύματά σου.

Μόλυνση με spyware από USB stick ή άλλο εξωτερικό hardware

USB και άλλο hardware

Ένα φλασάκι που βρήκες ή σου έδωσε κάποιος μπορεί να εγκαταστήσει spyware μόλις το συνδέσεις. Υπάρχουν μάλιστα συσκευές που μοιάζουν με απλά USB αλλά λειτουργούν σαν πληκτρολόγιο και δίνουν εντολές στον υπολογιστή μόνες τους. Τέτοια εργαλεία πωλούνται νόμιμα ως penetration tools για ελέγχους ασφαλείας.

Τι κάνει το spyware μόλις εγκατασταθεί

Τι μπορεί να καταγράψει το spyware: πληκτρολόγηση, περιήγηση και αρχεία

Από τη στιγμή που θα μπει, δουλεύει αθόρυβα στο παρασκήνιο:

  • Καταγράφει ό,τι πληκτρολογείς (keylogging), άρα και τους κωδικούς σου.
  • Παρακολουθεί την περιήγησή σου και κρατά ιστορικό από τις σελίδες που ανοίγεις.
  • Ψάχνει στα αρχεία σου για έγγραφα, φωτογραφίες και οικονομικά στοιχεία.

Τα δεδομένα φεύγουν προς τον επιτιθέμενο, συνήθως κρυπτογραφημένα για να μη φαίνονται. Από εκεί χρησιμοποιούνται για κλοπή λογαριασμών, απάτες ή πωλούνται σε άλλους.

Κάποια spyware χρησιμοποιούν και τεχνικές rootkit, δηλαδή κρύβονται τόσο βαθιά στο σύστημα που ούτε το antivirus δεν τα βρίσκει εύκολα.

Πώς καταλαβαίνω αν έχω spyware στο κινητό ή στον υπολογιστή

Ένα σημάδι μόνο του δεν σημαίνει τίποτα. Αν όμως δεις δύο ή τρία μαζί, αξίζει να ψάξεις:

  • Η μπαταρία τελειώνει πολύ πιο γρήγορα από ό,τι συνήθως (δες και γιατί τελειώνει γρήγορα η μπαταρία).
  • Η συσκευή ζεσταίνεται ενώ δεν την χρησιμοποιείς.
  • Η κατανάλωση δεδομένων ανεβαίνει χωρίς λόγο.
  • Βλέπεις εφαρμογές που δεν θυμάσαι να εγκατέστησες ή διαφημίσεις που πετάγονται παντού.
  • Παίρνεις ειδοποιήσεις σύνδεσης στους λογαριασμούς σου από συσκευές που δεν αναγνωρίζεις.

Πώς αφαιρείς το spyware

  1. Κάνε πλήρη σάρωση με αξιόπιστο antivirus. Στα Windows αρκεί για αρχή το ενσωματωμένο Microsoft Defender.

  2. Απεγκατέστησε ό,τι δεν αναγνωρίζεις, ειδικά εφαρμογές που εμφανίστηκαν πρόσφατα.

  3. Έλεγξε τα δικαιώματα. Στο Android δες ποιες εφαρμογές έχουν πρόσβαση στην προσβασιμότητα και στη διαχείριση συσκευής. Στο iPhone δες στις Ρυθμίσεις αν υπάρχει άγνωστο προφίλ διαχείρισης (VPN και διαχείριση συσκευών).

  4. Άλλαξε τους κωδικούς σου από άλλη, καθαρή συσκευή και ενεργοποίησε το 2FA στους σημαντικούς λογαριασμούς.

  5. Κάνε επαναφορά εργοστασιακών ρυθμίσεων αν το πρόβλημα συνεχίζει. Κράτα πρώτα backup μόνο από φωτογραφίες και επαφές, όχι από εφαρμογές.

Πώς να προστατευτείς από το spyware

Κανείς δεν μπορεί να σου εγγυηθεί 100% προστασία. Με μερικές απλές συνήθειες όμως κλείνεις τους περισσότερους δρόμους.

Οι ενημερώσεις λογισμικού κλείνουν κενά ασφαλείας που εκμεταλλεύεται το spyware

  • Κράτα τα πάντα ενημερωμένα. Λειτουργικό, browser και εφαρμογές. Οι περισσότερες επιθέσεις εκμεταλλεύονται κενά που έχουν ήδη διορθωθεί σε νεότερες εκδόσεις.

Προσοχή στα phishing μηνύματα για προστασία από spyware

  • Μην πατάς links και συνημμένα από άγνωστους. Αν ένα μήνυμα σε πιέζει να κάνεις κάτι αμέσως, μπες μόνος σου στη σελίδα της υπηρεσίας αντί να πατήσεις το link.

Πρόγραμμα antivirus που εντοπίζει και μπλοκάρει spyware

  • Χρησιμοποίησε antivirus. Σαρώνει για γνωστές απειλές και μπλοκάρει το κακόβουλο λογισμικό πριν εγκατασταθεί.

Μπλοκάρισμα διαφημίσεων για προστασία από adware και spyware

  • Μπλόκαρε τις διαφημίσεις. Αρκετό spyware έρχεται μέσα από ύποπτες διαφημίσεις. Δες πώς γίνεται το μπλοκάρισμα διαφημίσεων στο κινητό.

Με λίγα λόγια: το spyware δεν φαίνεται, αλλά σχεδόν πάντα χρειάζεται εσύ να του ανοίξεις την πόρτα. Αν προσέχεις τι πατάς και τι εγκαθιστάς και κρατάς τη συσκευή σου ενημερωμένη, έχεις ήδη κάνει το μεγαλύτερο μέρος της δουλειάς.

Συχνές Ερωτήσεις

Μπορεί το spyware να μπει σε iPhone;

Ναι, αν και είναι πιο σπάνιο από ό,τι στο Android. Συνήθως χρειάζεται jailbreak, κάποιο προφίλ διαχείρισης που εγκατέστησες χωρίς να το ξέρεις ή εξελιγμένα εργαλεία που στοχεύουν συγκεκριμένα άτομα. Οι ενημερώσεις iOS κλείνουν τα περισσότερα κενά.

Πώς βγάζω το spyware από το κινητό μου;

Κάνε σάρωση με αξιόπιστο antivirus, απεγκατέστησε άγνωστες εφαρμογές και αφαίρεσε δικαιώματα διαχειριστή από ό,τι δεν αναγνωρίζεις. Αν δεν φύγει, κράτα backup μόνο από φωτογραφίες και επαφές και κάνε επαναφορά εργοστασιακών ρυθμίσεων.

Ποια η διαφορά spyware και adware;

Το adware γεμίζει τη συσκευή με διαφημίσεις για να βγάλει χρήματα. Το spyware παρακολουθεί κρυφά τι κάνεις και κλέβει δεδομένα. Συχνά όμως το adware χρησιμοποιείται ως πόρτα για να μπει και spyware.

Αρκεί το δωρεάν antivirus για το spyware;

Για τις περισσότερες γνωστές απειλές ναι, αρκεί να το κρατάς ενημερωμένο. Τα Windows έχουν ήδη ενσωματωμένο το Microsoft Defender. Καμία εφαρμογή όμως δεν σε προστατεύει αν κατεβάζεις αρχεία από ύποπτες πηγές.

Είναι νόμιμο να βάλω spyware στο κινητό κάποιου άλλου;

Όχι. Η εγκατάσταση λογισμικού παρακολούθησης σε συσκευή άλλου χωρίς τη συγκατάθεσή του παραβιάζει το απόρρητο των επικοινωνιών και τιμωρείται ποινικά στην Ελλάδα.

Κανένα σχόλιο

Συνδέσου για να γράψεις ένα σχόλιο
Webside